تصمیم را گرفتهاید و در لحظه احساس میکنید انتخابتان منطقی بوده است. اما چند ساعت بعد، یک سؤال دوباره در ذهنتان ظاهر میشود: «نکند اشتباه کردم؟»
بعد شاید شروع کنید به مقایسه گزینههای دیگر. دوباره مزایا و معایب را مرور کنید، نظر دیگران را بپرسید یا در اینترنت دنبال اطلاعات بیشتری بگردید. حتی ممکن است بعد از اینکه به یک پاسخ رسیدید، چند ساعت یا چند روز بعد همان شک دوباره برگردد.
این اتفاق گاهی درباره یک تصمیم کوچک مثل خرید، انتخاب رستوران یا فرستادن یک پیام رخ میدهد. گاهی هم پای تصمیمهای مهمتری در میان است؛ مثل قبول یا رد کردن یک پیشنهاد شغلی، ادامه دادن یک رابطه، ازدواج، جدایی یا تغییر مسیر تحصیلی.
اگر این موقعیت را زیاد تجربه کردهاید، احتمالاً مسئله فقط این نیست که کدام گزینه بهتر بوده است. ممکن است بخش مهمی از ماجرا به رابطه شما با عدم قطعیت و میزان اعتمادتان به قضاوت خودتان مربوط باشد.
این تجربه با مفهومی به نام Second-Guessing ارتباط دارد. این اصطلاح به زبان ساده یعنی بعد از اینکه تصمیمی گرفتهایم، دوباره و دوباره درباره درست بودن آن شک کنیم و آن را زیر سؤال ببریم. خودِ بازنگری در تصمیم طبیعی و حتی گاهی ضروری است. مسئله زمانی ایجاد میشود که بدون اطلاعات تازه، تصمیم را بارها بررسی کنیم و هدف اصلی این بررسی بیشتر کم کردن اضطراب و رسیدن به اطمینان کامل باشد تا پیدا کردن اطلاعات جدید.
Second-Guessing چیست؟
Second-Guessing یک اصطلاح توصیفی برای حالتی است که فرد بعد از یک تصمیم یا قضاوت، دوباره درباره درست بودن آن فکر میکند و ممکن است بارها آن را بازبینی کند. این اصطلاح به خودی خود نام یک اختلال روانشناختی نیست.
مثلاً تصور کنید یک پیشنهاد کاری را رد کردهاید. در زمان تصمیمگیری، درآمد، شرایط کاری، فاصله محل کار و فرصت رشد را بررسی کردهاید و به این نتیجه رسیدهاید که قبول کردن آن پیشنهاد برایتان مناسب نیست.
اما چند روز بعد دوباره فکر میکنید: «شاید باید قبولش میکردم.» بعد شروع میکنید به مقایسه خودتان با کسانی که چنین موقعیتی را پذیرفتهاند. دوباره شرایط شغل را بررسی میکنید و حتی ممکن است از چند نفر دیگر بپرسید که اگر جای شما بودند چه میکردند.
اگر در این فاصله اطلاعات مهمی درباره شغل پیدا کرده باشید، بازنگری کاملاً منطقی است. اما اگر هیچ چیز تغییر نکرده و فقط میخواهید احساس کنید که انتخابتان صددرصد درست بوده، احتمال دارد در چرخه Second-Guessing قرار گرفته باشید.
آیا شک کردن یعنی تصمیمم اشتباه بوده است؟
نه لزوماً. یکی از مهمترین نکات درباره شک بعد از تصمیم این است که احساس تردید، به تنهایی مدرکی برای اشتباه بودن تصمیم نیست.
ممکن است یک تصمیم با توجه به اطلاعاتی که در آن زمان داشتهاید منطقی باشد، اما همچنان از نتیجه آن مطمئن نباشید. از طرف دیگر، ممکن است نسبت به تصمیمی احساس اطمینان زیادی داشته باشید و بعد متوجه شوید بخشی از اطلاعات مهم را نادیده گرفتهاید.
به همین دلیل، سؤال مفیدتر این نیست که «آیا الان کاملاً مطمئنم؟» بلکه میتواند این باشد: «با اطلاعاتی که در زمان تصمیمگیری داشتم، آیا دلیل قابل قبولی برای این انتخاب وجود داشت؟»
این تغییر سؤال مهم است، چون احساس اطمینان همیشه در کنترل ما نیست، اما میتوانیم کیفیت فرایند تصمیمگیری خود را بررسی کنیم.
چرا بعد از تصمیم گرفتن مدام شک میکنم؟
برای این تجربه یک علت واحد وجود ندارد. افراد مختلف ممکن است به دلایل متفاوتی بعد از تصمیم گرفتن دوباره به انتخاب خود شک کنند. در بعضی افراد ترس از اشتباه پررنگتر است، در بعضی نیاز به قطعیت، و در برخی دیگر کمالگرایی، اضطراب یا تجربههای قبلی.
ترس از اشتباه
اشتباه کردن بخشی از تصمیمگیری در زندگی واقعی است. با این حال، برای بعضی افراد اشتباه فقط به معنای یک نتیجه نامطلوب نیست. ممکن است با معنای شخصی سنگینتری همراه شود.
مثلاً فرد ممکن است با خودش فکر کند: «اگر این تصمیم اشتباه باشد، یعنی من آدم بیفکری هستم» یا «اگر انتخاب بدی داشته باشم، دیگر نمیتوانم به قضاوت خودم اعتماد کنم.»
در این شرایط، فرد فقط به دنبال یک انتخاب مناسب نیست. او میخواهد مطمئن شود که تصمیمش بعداً دلیلی برای سرزنش خودش نخواهد شد. همین فشار میتواند نیاز به بررسی دوباره را بیشتر کند.
دشواری در تحمل عدم قطعیت
هیچ تصمیم مهمی با اطلاعات کامل درباره آینده گرفته نمیشود. حتی اگر ساعتها تحقیق کنیم، باز هم بخشی از نتیجه یک انتخاب برای ما ناشناخته میماند.
اگر تحمل این ندانستن دشوار باشد، ذهن ممکن است تلاش کند با فکر کردن بیشتر، اطلاعات بیشتر یا گرفتن نظر دیگران، این احساس را از بین ببرد. اما مشکل اینجاست که فکر بیشتر همیشه به اطمینان بیشتر منجر نمیشود.
گاهی هر پاسخ، سؤال تازهای ایجاد میکند: «اگر این درست باشد چه؟ اگر آن اتفاق بیفتد چه؟ اگر بعداً پشیمان شوم چه؟» در این حالت، فکر کردن به جای اینکه به تصمیم کمک کند، تبدیل به تلاش برای از بین بردن کامل تردید میشود.
کمالگرایی و جستوجوی بهترین انتخاب
کمالگرایی میتواند تصمیمگیری را دشوارتر کند، بهخصوص زمانی که فرد انتظار دارد همیشه بهترین انتخاب ممکن را انجام دهد.
اگر معیار ذهنی شما «بهترین تصمیم» باشد، تقریباً همیشه میتوان گزینهای پیدا کرد که از یک زاویه بهتر به نظر برسد. در نتیجه حتی بعد از یک انتخاب منطقی، ذهن دوباره میپرسد: «آیا واقعاً بهترین گزینه را انتخاب کردم؟»
در بسیاری از تصمیمهای واقعی، اما مسئله پیدا کردن بهترین گزینه در میان تمام گزینههای ممکن نیست. ما معمولاً با اطلاعات ناقص، زمان محدود و شرایطی متغیر تصمیم میگیریم.
البته هر کسی که زیاد به تصمیمهایش شک میکند لزوماً کمالگرا نیست. اضطراب، ترس از پیامدها، تجربههای گذشته و عوامل دیگری هم میتوانند همین الگو را ایجاد کنند.
تجربههای ناموفق گذشته
اگر فرد در گذشته به خاطر تصمیمهایش زیاد سرزنش شده باشد، ممکن است به مرور نسبت به قضاوت خودش محتاطتر شود. یک تجربه ناموفق هم میتواند باعث شود بعد از آن، فرد بیش از اندازه مراقب تکرار اشتباه باشد.
اما بین این دو جمله تفاوت زیادی وجود دارد: «در گذشته یک تصمیم اشتباه گرفتم» و «من نمیتوانم به قضاوت خودم اعتماد کنم.» اولی توصیف یک تجربه است. دومی یک نتیجهگیری کلی درباره خود است.
وقتی یک تجربه محدود به قضاوتی کلی درباره توانایی خودمان تبدیل میشود، تصمیمهای بعدی هم ممکن است با شک بیشتری همراه شوند.
اضطراب و توجه زیاد به پیامدهای منفی
اضطراب معمولاً توجه ما را به خطرها و پیامدهای احتمالی جلب میکند. به همین دلیل، فرد مضطرب ممکن است بعد از تصمیم گرفتن بیشتر از دیگران به این فکر کند که چه چیزی ممکن است اشتباه پیش برود.
سؤالهایی مثل «اگر انتخابم نتیجه خوبی نداشته باشد چه؟» یا «اگر گزینه دیگری بهتر باشد چه؟» در ابتدا ممکن است برای پیشگیری از مشکل مفید باشند. اما اگر بارها تکرار شوند، میتوانند خودشان به منبع اضطراب تبدیل شوند.
در این شرایط، ذهن گاهی تلاش میکند با تحلیل بیشتر احساس امنیت ایجاد کند، در حالی که خودِ تحلیل بیشتر به بخشی از چرخه اضطراب تبدیل شده است.
خستگی تصمیمگیری چه ارتباطی با شک بعد از تصمیم دارد؟
گاهی مشکل فقط خود تصمیم نیست. ممکن است ذهن قبل از رسیدن به آن تصمیم، ساعتها و روزها درگیر انتخابهای مختلف بوده باشد.
خستگی تصمیمگیری یا Decision Fatigue به خستگی شناختی مرتبط با تصمیمگیریهای مکرر اشاره دارد. وقتی در طول روز با انتخابها و تصمیمهای زیادی روبهرو میشویم، ممکن است در ادامه روز تمرکز و توان ذهنی ما کاهش پیدا کند و تصمیمگیری دشوارتر شود.
این موضوع میتواند در کسی که دائماً گزینهها را مقایسه میکند، اهمیت بیشتری پیدا کند. فرد ممکن است برای یک انتخاب ساده هم زمان زیادی صرف کند و بعد، به جای اینکه با پایان تصمیم احساس راحتی کند، همچنان آن را در ذهنش ادامه دهد.
در نتیجه، یک چرخه ممکن است شکل بگیرد: گزینههای زیاد، تحلیل زیاد، خستگی ذهنی، کاهش اعتماد به قضاوت خود و سپس بازبینی دوباره تصمیم.
اگر احساس میکنید تعداد زیاد انتخابها و تصمیمهای روزانه ذهن شما را خسته میکند، در این مطلب با مفهوم خستگی تصمیمگیری و راههای کاهش فشار شناختی ناشی از تصمیمهای مکرر آشنا میشوید.
البته خستگی تصمیمگیری به این معنا نیست که هر بار بعد از تصمیم شک میکنیم، حتماً دچار Decision Fatigue شدهایم. این فقط یکی از عواملی است که میتواند کیفیت تصمیمگیری و توان ذهنی را تحت تأثیر قرار دهد.
چرا به قضاوت خودم اعتماد ندارم؟
اعتماد به قضاوت خود به معنای این نیست که همیشه درست انتخاب کنیم. چنین تضمینی در زندگی وجود ندارد.
اعتماد سالم بیشتر یعنی بتوانیم با اطلاعات موجود تصمیم بگیریم، دلایل انتخاب خود را بشناسیم، احتمال خطا را بپذیریم و اگر شرایط تغییر کرد، تصمیم خود را اصلاح کنیم.
اگر تصور کنیم برای اعتماد به یک تصمیم باید ابتدا احساس اطمینان کامل داشته باشیم، تقریباً هر تصمیم مهمی میتواند به یک مشکل تبدیل شود. چون در بسیاری از موقعیتهای واقعی، اطمینان کامل ممکن نیست.
در این حالت ممکن است چرخهای شکل بگیرد: تصمیم میگیریم، شک میکنیم، دوباره بررسی میکنیم، برای مدتی آرام میشویم و بعد شک دوباره برمیگردد.
مشکل اینجاست که بررسی دوباره ممکن است در کوتاهمدت اضطراب را کاهش دهد، اما به ذهن یاد بدهد که «هر وقت شک کردم، باید دوباره بررسی کنم.» به این ترتیب، خودِ بازبینی میتواند به بخشی از چرخه تردید تبدیل شود.
اگر احساس میکنید مشکل اصلی فقط یک تصمیم خاص نیست و در موقعیتهای مختلف به قضاوت خودتان اعتماد ندارید، این مطلب درباره ساختن اعتماد به نفس و عزت نفس میتواند مطالعه مرتبطی باشد.
تفاوت تردید سالم با Second-Guessing فرساینده چیست؟
تردید همیشه چیز بدی نیست. اتفاقاً توانایی بازنگری در تصمیم یکی از نشانههای انعطافپذیری ذهنی است. اگر اطلاعات جدیدی پیدا کردهاید، شرایط تغییر کرده یا متوجه اشتباهی در استدلال خود شدهاید، منطقی است که تصمیم را دوباره بررسی کنید.
تفاوت مهم اینجاست که چرا دوباره بررسی میکنید و این بررسی در نهایت چه نتیجهای دارد.
| تردید سالم | Second-Guessing فرساینده |
|---|---|
| اطلاعات یا شرایط جدیدی وجود دارد. | اطلاعات جدیدی وجود ندارد. |
| هدف، تصمیم بهتر است. | هدف، رسیدن به اطمینان کامل است. |
| بررسی به اطلاعات یا اقدام تازه منجر میشود. | همان اطلاعات بارها مرور میشوند. |
| بعد از بررسی، امکان اقدام وجود دارد. | هر پاسخ، سؤال تازهای ایجاد میکند. |
| میتوان تصمیم را در صورت تغییر شرایط اصلاح کرد. | فرد احساس میکند باید از همان ابتدا مطمئن باشد. |
بنابراین، اگر بعد از تصمیم شک کردید، لازم نیست فوراً به خودتان بگویید «من دارم اشتباه میکنم». بهتر است اول بررسی کنید آیا دلیل واقعی برای بازنگری وجود دارد یا نه.
Second-Guessing چه تفاوتی با نشخوار فکری دارد؟
Second-Guessing و نشخوار فکری به هم نزدیکاند، اما یک مفهوم نیستند.
Second-Guessing بیشتر به زیر سؤال بردن یک تصمیم یا قضاوت مربوط میشود. نشخوار فکری گستردهتر است و میتواند شامل مرور مداوم گذشته، اشتباهات، اتفاقات ناخوشایند، احساسات منفی یا سناریوهای مختلف باشد.
مثلاً فرض کنید پیشنهاد کاری را رد کردهاید و مدام با خودتان میگویید: «نکند باید قبولش میکردم؟» این میتواند نمونهای از Second-Guessing باشد.
حالا اگر ساعتها گذشته را مرور کنید، خودتان را سرزنش کنید، تصور کنید اگر آن شغل را قبول میکردید امروز کجا بودید و دوباره همان جزئیات را بررسی کنید، نشخوار فکری هم میتواند وارد این چرخه شده باشد.
اگر میخواهید دقیقتر بدانید چه زمانی فکر کردن به یک موضوع از حل مسئله فاصله میگیرد و به نشخوار فکری تبدیل میشود، این مقاله تفاوت این دو فرایند و راههای مدیریت افکار تکرارشونده را توضیح میدهد.
به همین دلیل، گاهی یک تصمیم فقط نقطه شروع است. شک اولیه درباره انتخاب میتواند به مرور گستردهتر شود و ذهن را وارد چرخهای از مرور گذشته، خودسرزنشی و ساختن سناریوهای مختلف کند.
آیا میتوانم بفهمم ذهنم وارد چرخه نشخوار فکری شده است؟
یکی از نشانههای مهم این است که متوجه شوید فکر کردن دیگر اطلاعات تازهای به شما نمیدهد. ممکن است یک سؤال بارها تکرار شود، اما پاسخ آن تغییر نکند.
نشانه دیگر این است که حتی وقتی تصمیم میگیرید دیگر به موضوع فکر نکنید، ذهن دوباره به همان نقطه برمیگردد. اگر این درگیری ذهنی روی تمرکز، کار، خواب یا تصمیمگیریهای روزمره اثر بگذارد، بهتر است آن را جدیتر بررسی کنید.
یک خودسنجی آنلاین نمیتواند تشخیص روانشناختی ایجاد کند، اما میتواند برای افزایش خودآگاهی مفید باشد.
اگر احساس میکنید بعد از تصمیمها یا اتفاقات گذشته، ذهنتان مدام به همان موضوع برمیگردد، میتوانید با انجام تست نشخوار فکری، الگوی درگیری ذهنی خود را بهتر بشناسید. نتیجه آزمون بهتنهایی تشخیص روانشناختی محسوب نمیشود.
Second-Guessing چه ارتباطی با ترس از پشیمانی دارد؟
گاهی چیزی که فرد از آن میترسد خود تصمیم نیست، بلکه پشیمانی آینده است.
ممکن است با خودتان فکر کنید: «اگر این انتخاب اشتباه باشد و چند سال بعد بفهمم؟» یا «اگر بعداً متوجه شوم گزینه دیگری بهتر بوده، چه؟»
در چنین شرایطی ذهن تلاش میکند قبل از وقوع آینده، از پشیمانی احتمالی جلوگیری کند. بنابراین تصمیم را دوباره و دوباره بررسی میکند تا مطمئن شود هیچ راه بهتری وجود نداشته است.
اما هیچ تصمیمی نمیتواند چنین تضمینی ایجاد کند. حتی تصمیمی که با اطلاعات موجود کاملاً منطقی بوده، ممکن است به دلیل تغییر شرایط نتیجهای متفاوت از انتظار ما داشته باشد.
پذیرفتن این واقعیت بخش مهمی از تصمیمگیری بالغ است: ممکن است انتخابی منطقی داشته باشیم و با این حال از نتیجه آن خوشحال نباشیم. نتیجه یک تصمیم همیشه تنها معیار قضاوت درباره کیفیت فرایند تصمیمگیری نیست.
چرا در تصمیمهای عاطفی بیشتر شک میکنیم؟
تصمیمهای عاطفی معمولاً فقط بر اساس اطلاعات منطقی گرفته نمیشوند. دلبستگی، ترس از دست دادن، امید، خاطرات مشترک و تصور آینده هم در آنها نقش دارند.
به همین دلیل ممکن است بعد از پایان یک رابطه با خودتان بگویید: «شاید اگر بیشتر صبر میکردم، همه چیز درست میشد.» یا بعد از ادامه دادن یک رابطه فکر کنید: «نکند باید زودتر تصمیم دیگری میگرفتم؟»
ذهن در چنین موقعیتهایی ممکن است گذشته را بارها بازسازی کند، چون دوست دارد به یک پاسخ قطعی برسد. اما ما هیچ راهی نداریم که بدانیم اگر انتخاب دیگری میکردیم، دقیقاً چه اتفاقی رخ میداد.
در روابط عاطفی، نیاز به اطمینان گرفتن از طرف مقابل یا اطرافیان هم میتواند این چرخه را تقویت کند. فرد ممکن است بارها بپرسد «به نظرت تصمیم درستی گرفتم؟» و بعد از دریافت پاسخ، برای مدتی آرام شود اما دوباره شک کند.
اگر بیشترِ شک و اطمینانخواهی شما در روابط عاطفی اتفاق میافتد، این مطلب درباره سبک دلبستگی اضطرابی میتواند به شناخت بهتر نقش ناامنی و نیاز به اطمینان در رابطه کمک کند.
آیا نظر دیگران باعث میشود بیشتر شک کنیم؟
مشورت کردن با دیگران میتواند یکی از بخشهای سالم تصمیمگیری باشد. ممکن است شخص دیگری اطلاعاتی داشته باشد که شما از آن بیخبر هستید یا زاویهای را ببینید که خودتان ندیدهاید.
اما مشورت زمانی میتواند به چرخه شک متصل شود که هدف اصلی آن به دست آوردن اطلاعات نباشد، بلکه فقط کاهش اضطراب باشد.
مثلاً ممکن است نظر یک نفر را بپرسید و آرام شوید. چند ساعت بعد شک کنید و از فرد دیگری بپرسید. پاسخ نفر دوم هم برای مدتی آرامتان کند، اما بعد سؤال تازهای پیدا شود.
در چنین شرایطی، ممکن است مسئله کمبود اطلاعات نباشد. شاید ذهن به دنبال احساسی باشد که هیچکس نمیتواند برای همیشه تضمینش کند: اطمینان کامل از درست بودن تصمیم.
چطور بفهمم واقعاً باید تصمیمم را دوباره بررسی کنم؟
یک سؤال ساده میتواند نقطه شروع خوبی باشد: «چه اطلاعات جدیدی دارم که در زمان تصمیمگیری نداشتم؟»
اگر پاسخ مشخصی وجود دارد، بررسی دوباره میتواند منطقی باشد. شاید شرایط تغییر کرده، اطلاعات مهمی پیدا شده یا گزینهای که قبلاً نمیشناختید وارد ماجرا شده است.
اما اگر هیچ اطلاعاتی تغییر نکرده و فقط احساس میکنید «شاید اشتباه کرده باشم»، بهتر است بین نیاز به اطلاعات و نیاز به اطمینان تفاوت بگذارید.
سؤال بعدی میتواند این باشد: «اگر دوباره بررسی کنم، قرار است به چه اطلاعات یا اقدام جدیدی برسم؟» اگر پاسخ مشخصی ندارید، احتمال دارد ادامه بررسی فقط چرخه تردید را طولانیتر کند.
چطور اعتماد بیشتری به تصمیمهای خودم پیدا کنم؟
قبل از تصمیم، معیارهای مهم خود را مشخص کنید
اگر تصمیم مهمی پیش رو دارید، قبل از اینکه گزینهها را بیپایان مقایسه کنید، مشخص کنید چه چیزهایی برای شما واقعاً اهمیت دارند.
مثلاً در یک تصمیم شغلی ممکن است درآمد، امنیت، امکان رشد، زمان رفتوآمد و هماهنگی با ارزشهای شخصی برایتان مهم باشد.
وقتی معیارها از قبل روشن باشند، بعداً کمتر تحت تأثیر هر گزینه تازه قرار میگیرید و راحتتر میتوانید به یاد بیاورید چرا تصمیم خود را گرفتهاید.
تصمیم گذشته را با اطلاعات همان زمان ارزیابی کنید
یکی از خطاهای رایج این است که تصمیم گذشته را با اطلاعاتی که بعداً به دست آوردهایم قضاوت کنیم.
بهتر است از خودتان بپرسید: «آن زمان چه میدانستم؟ چه گزینههایی داشتم؟ چه چیزی برایم مهم بود؟ چرا آن انتخاب در آن شرایط منطقی به نظر میرسید؟»
این نگاه کمک میکند نتیجه نامطلوب را با تصمیمگیری ضعیف یکی ندانیم.
برای بازنگری یک معیار مشخص داشته باشید
میتوانید از قبل مشخص کنید چه چیزی واقعاً ارزش باز کردن دوباره تصمیم را دارد. مثلاً تغییر جدی شرایط، پیدا شدن اطلاعات مهم یا تغییر یک اولویت اساسی.
در این صورت، هر احساس تردیدی به تنهایی دلیل کافی برای شروع دوباره تحلیل نخواهد بود.
بین «تصمیم خوب» و «نتیجه خوب» تفاوت بگذارید
گاهی یک تصمیم با اطلاعات موجود کاملاً منطقی است، اما نتیجه آن چیزی نیست که انتظار داشتیم. اگر نتیجه را تنها معیار قضاوت قرار دهیم، ممکن است هر بار که اتفاق نامطلوبی رخ میدهد، تصمیم خود را زیر سؤال ببریم.
بهتر است فرایند تصمیمگیری را هم بررسی کنیم: آیا اطلاعات مهم را در نظر گرفتیم؟ آیا معیارهای اصلی خود را شناختیم؟ آیا تحت فشار غیرمنطقی تصمیم گرفتیم؟ پاسخ به این سؤالها اطلاعات مفیدتری درباره کیفیت تصمیم میدهد.
انتظار اطمینان صددرصدی را کنار بگذارید
تصمیمگیری سالم به معنای حذف کامل شک نیست. هدف این است که بتوانیم با مقدار قابل قبولی از عدم قطعیت انتخاب کنیم.
ممکن است بعد از تصمیم هنوز کمی اضطراب داشته باشید. این احساس به خودی خود به معنای آن نیست که باید تصمیم را دوباره باز کنید.
وقتی بعد از تصمیم دوباره شک میکنم، چه کار کنم؟
اول، مکث کنید. لازم نیست بلافاصله به دنبال جواب جدید بروید.
بعد از خودتان بپرسید: «آیا اطلاعات مهم جدیدی به دست آوردهام؟»
اگر پاسخ مثبت است، اطلاعات تازه را بررسی کنید و ببینید آیا واقعاً تصمیم را تغییر میدهد یا نه.
اگر پاسخ منفی است، دلیل تصمیم اولیه را فقط یک بار مرور کنید. سه یا چهار دلیل اصلی انتخابتان را یادداشت کنید و ببینید آیا هنوز همان شرایط برقرار است یا نه.
سپس از خودتان بپرسید: «بررسی بیشتر قرار است چه اطلاعات یا اقدام جدیدی ایجاد کند؟» اگر جواب مشخصی ندارید، ممکن است ادامه تحلیل بیشتر برای آرام کردن اضطراب باشد تا حل مسئله.
در نهایت، توجه خود را به چیزی برگردانید که اکنون در اختیار شماست. ممکن است تصمیم گرفته شده باشد و مرحله بعدی دیگر فکر کردن نباشد، بلکه عمل کردن باشد.
هدف این نیست که هرگز شک نکنید. هدف این است که هر بار شک کردن شما را مجبور نکند دوباره از نقطه صفر شروع کنید.
یک نکته مهم درباره جستوجوی مداوم اطلاعات
تحقیق کردن میتواند تصمیمگیری را بهتر کند، اما تحقیق بیپایان الزاماً به تصمیم بهتر منجر نمیشود.
برای بعضی افراد، جستوجوی اطلاعات بعد از تصمیم به راهی برای کاهش اضطراب تبدیل میشود. فرد تصور میکند اگر فقط یک مقاله دیگر بخواند، یک بررسی دیگر انجام دهد یا یک نظر دیگر بگیرد، بالاخره احساس اطمینان خواهد کرد.
اما اگر هر بار بعد از پیدا کردن اطلاعات جدید، سؤال تازهای شکل بگیرد، مشکل دیگر کمبود اطلاعات نیست. در این شرایط شاید لازم باشد به جای پرسیدن «دیگر چه چیزی باید بدانم؟»، بپرسید «آیا واقعاً اطلاعات جدیدی لازم دارم یا میخواهم احساس تردیدم را از بین ببرم؟»
چه زمانی شک کردن به تصمیم ارزش بررسی تخصصی دارد؟
گاهی شک بعد از تصمیم فقط یک تجربه گاهبهگاه است و بخش طبیعی زندگی محسوب میشود. اما اگر این الگو مرتب تکرار شود و روی زندگی شما اثر بگذارد، بهتر است با دقت بیشتری به آن نگاه کنید.
برای مثال، اگر تصمیمهای ساده یا مهم ساعتها ذهن شما را درگیر میکنند، اگر بعد از هر انتخاب به دنبال تأیید دیگران میروید، اگر اطلاعات یکسان را بارها جستوجو میکنید یا اگر به دلیل ترس از انتخاب اشتباه از تصمیمهای مهم اجتناب میکنید، بررسی این الگو میتواند مفید باشد.
همچنین اگر شک کردن با نشخوار فکری، اضطراب شدید، کمالگرایی یا دشواری قابلتوجه در تحمل عدم قطعیت همراه شده باشد، گفتوگو با یک متخصص سلامت روان میتواند به شناخت دقیقتر مسئله کمک کند.
این موضوع به این معنا نیست که هر فردی که به تصمیمهایش شک میکند دچار یک اختلال روانشناختی است. هدف از بررسی تخصصی این است که مشخص شود چه چیزی این چرخه را فعال و چه عواملی آن را حفظ میکنند.
در رواندرمانی میتوان بررسی کرد که آیا مسئله بیشتر به اضطراب مربوط است، به ترس از اشتباه، کمالگرایی، نشخوار فکری، نیاز به اطمینان یا الگوهای عمیقتر اعتماد به خود. پاسخ برای هر فرد میتواند متفاوت باشد.
